پشت پرده غیبت رهبری در دیدار امسال با نیروی هوایی | چرا تجدید میثاق همافران به سیدحسن خمینی سپرده شد؟
رویداد۲۴| مراسم تجدیدمیثاق فرماندهان و مسئولان نیروی هوایی ارتش که هرساله در آستانه برگزاری مراسم سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در روز ۱۹ بهمنماه برگزار میشود، امسال با یک تفاوت بزرگ نسبتبه سالهای گذشته برگزار شد. مراسمی که گرامیداشت روز ۱۹ بهمنماه ۱۳۵۷ است و یادبودی روزی که جمعی از نظامیان نیروی هوایی ارتش، در حالی که کماکان با لباس نظامی حکومت پهلوی خدمت میکردند، خود را به مدرسه رفاه تهران، محل اقامت موقت بنیانگذار جمهوری اسلامی رساندند و در دیداری تاریخی با ایشان، همبستگی خود را برای آرمانهای انقلاب اسلامی اعلام کردند. روزی ماندگار در تاریخ انقلاب اسلامی که باعث شد پس از آن، این روز بهنام نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی نامگذاری شود و در سالهای بعد نیز شاهد برگزاری مراسمی نمادین باشیم. مراسمی که در دهه نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی به این شکل برگزار میشد که جمعی از پرسنل نیروی هوایی با انجام رژه و خواندن سرود در مقابل بنیانگذار جمهوری اسلامی، با حرکت اسلامی مردم ایران و رهبری نهضت اعلام همبستگی میکردند. این درحالی بود که در دهههای دوم، سوم و چهارم جمهوری اسلامی و مشخصاً پس از فقدان بنیانگذار جمهوری اسلامی که زمینهساز آغاز رهبری حضرت آیتالله خامنهای شد، آن مراسم با همان شکل و شمایل، اما با حضور رهبری انقلاب برگزار میشد.
شایان ذکر است که اهمیت مراسم اعلام همبستگی همافران ارتش نظام پهلوی با بنیانگذار جمهوری اسلامی بهویژه به این دلیل بود که همان زمان در روز ۱۹ بهمنماه ۱۳۵۷ لحظهای که همافران ارتش در صفوف منظم در مقابل بنیانگذار جمهوری اسلامی سلام نظامی میدادند، توسط زندهیاد حسین پرتوی ثبت شد و با چاپ آن روزنامه کیهان برای همیشه ماندگار شد. همین هم باعث شد هر سال، همزمان با برگزاری مراسم تجدیدمیثاق فرماندهان و سربازان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی با بنیانگذار و در ادامه با رهبر جمهوری اسلامی، تصویری مشابه عکسی که حسین پرتوی به ثبت رسانده بود، مجدداً توسط عکاسان ثبت شود.
برگزاری مراسم تجدیدمیثاق همافران ارتش با تفاوتهای بزرگ و کوچک
با این همه، اما امسال این مراسم بهنحوی متفاوت از هر سال برگزار شد. درواقع اگرچه مراسم گرامیداشت روز نیروی هوایی ارتش با حضور گسترده فرماندهان و مسئولان ارشد نیروی هوایی ارتش نیز همچون هر سال در صبح روز ۱۹ بهمنماه برگزار شد، اما دیگر خبری از آن عکس همیشگی نبود؛ چه آنکه مراسم امسال در غیاب مهمترین چهره حاضر در مراسم سالهای گذشته یعنی رهبر انقلاب برگزار شد. اما این مراسم از یک جهت دیگر نیز متفاوت بود؛ درواقع در حالی رهبری احتمالاً به دلایل امنیتی در این مراسم شرکت نکردند که یادگار امام چهره اصلی مراسم امسال بود. این درحالی بود که امسال نیز همچون تمامی چهل و چند سال گذشته، مهمترین بخش مراسم که همان تجدیدمیثاق فرماندهان و مسئولان ارشد نیروی هوایی ارشد جمهوری اسلامی ایران با آرمانهای بنیانگذار انقلاب باشد، برگزار شد و امسال هم همچون تمامی این سالها، شاهد تجدیدمیثاق گسترده این نیروهای مسلح با اصول اساسی جمهوری اسلامی بودیم. چنانکه در جریان مراسم امسال، امیر بهمن بهمرد فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران همراه با فرماندهان و مسئولان ارشد این نهاد با حضور در حرم مطهر امام راحل با آرمانهای انقلاب و شهدا عهدی دوباره بستند و فرماندهان و مسئولان نیروی هوایی ارتش ضمن ادای احترام به ساحت امام راحل و نثار تاج گل، با قرائت فاتحه یاد امام و شهدا را گرامی داشتند.
بیشتر بخوانید: دیدار فرمانده و کارکنان نیروی هوایی ارتش با سید حسن خمینی
بیعت همافران با آیتالله خمینی
با این همه در ادامه این مراسم، برخلاف سالهای گذشته شاهد عزیمت این فرماندهان و مسئولان ارشد نیروی هوایی ارتش به محل حسینیه امام خمینی واقع در بیت رهبری و دیدار با رهبر انقلاب اسلامی نبودیم. بلکه در اتفاقی تاریخی این یادگار بنیانگذارجمهوری اسلامی بود که با فرماندهان و مسئولان ارشد نیروی هوایی ارتش دیدار کرد. دیداری که ازقضا از یک جهت با اغلب دیدارهای پرشمار سیدحسن خمینی با مسئولان مختلف کشوری و لشکری در ایام دهه فجر متفاوت بود و آن، اینکه رسانهها حتی وبسایت جماران بهعنوان رسانه نزدیک به بیت بنیانگذار جمهوری اسلامی نیز سخنرانی احتمالی سیدحسن خمینی در جمع فرماندهان و مسئولان ارشد نیروی هوایی ارتش را منتشر نکرد. به بیان دقیقتر در حالی که تنها خبر منتشر شده از این مراسم، گزارش تصویری این دیدار است و حتی در برخی از عکسها به نظر میرسد سیدحسن خمینی مشغول سخنرانی است و دستکم چند جملهای را در این نشست به زبان آورده، اما متن این سخنان در فضای رسانهای همرسان نشد.
گمانهزنی درخصوص ارتقای جایگاه سیدحسن خمینی
با این همه، اما انتشار گزارش تصویری مراسم تجدید میثاق فرماندهان و مسئولان ارشد نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی با آرمانهای انقلاب اسلامی که در غیاب رهبری انقلاب، به دیدار این نیروهای مسلح با یادگار امام محدود ماند، با واکنشهایی همراه شده است. واکنشهایی ناظر بر بحث جانشینی که بهویژه ازسوی طیفی از نیروهای سیاسی نزدیک به اصلاحطلبان که در سالهای گذشته نیز سعی کردهاند بحث احتمال جانشینی سیدحسن خمینی را در فضای سیاسی-رسانهای کشور به بحثی جدی تبدیل کنند، مطرح شد. تحلیلهایی که همچنین به این دلیل محلتامل بود که این ناظران و تحلیلگران سعی کردند با استناد به مواضع اخیر سیدحسن خمینی، بهویژه نوع موضعگیری او در ارتباط با حوادث تلخ دیماه ۱۴۰۴، بر اهمیت آن بیافزایند. چه آنکه سیدحسن خمینی در جریان حوادث تلخ پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، مواضعی بهنسبت متفاوت از اغلب اصلاحطلبان و آن دسته از چهرههای سیاسی اتخاذ کرد که در این سالها و دهههای گذشته به آنان گرایش بیشتری نشان میداد. به بیان دقیقتر سیدحسن خمینی در اغلب سخنرانیها و موضعگیریهای خود پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ با ادبیاتی بهمراتب محافظهکارانهتر از گذشته، سعی کرد بهطور نعل به نعل گفتمان و روایت اصلی حاکمیت را بازگو کند.
بیشتر بخوانید: سید حسن خمینی: اگر مردم را در سرنوشتشان دخالت ندهید، با آنها درگیر میشوید
رویکردی که برخی ناظران آن را تلاشی برای جلب حمایت اصولگرایان و حتی طیف تندروتر این جریان سیاسی تحلیل کردند. هرچند به نظر میرسد این تلاش احتمالی، دستکم بخشی از آن که احتمالاً در راستای جلب حمایت تندروهای اصولگرا و پایداریها صورت گرفته، چندان موثر واقع نشد. چنانکه کمتر از ۲۴ ساعت پس از دیدار فرماندهان و مسئولان ارشد نیروی هوایی ارتش و مراسم گرامیداشت سالروز ۱۹ بهمن، مهدی کوچکزاده که ازجمله نمایندگان منتسببه جبهه پایداری در مجلس به حساب میآید، یک اشتباه احتمالاً سهوی وبسایت جماران را بهانه خود برای حمله به این جریان سیاسی قرار داد و در حالی رسماً خواستار برخورد با این رسانه نزدیک به سیدحسن خمینی شد که در بخشی از همین تذکر خود، بازداشت چهرههای بهمراتب جدیتر جریان اصلاحات ازسوی دستگاه قضایی را نیز اقدامی ناچیز قلمداد کرد تا بدین وسیله نشان دهد که پایداریها عداوت و خصومتی با سیدحسن خمینی را مقدم بر مقابله با اصلاحطلبان و حتی چهرههای شاخص این جریان سیاسی میدانند.
اما غیبت رهبری در مراسم گرامیداشت نیروی هوایی ارتش اگرچه در بدو امر منجر به عطف توجه ناظران به احتمال جانشینی سیدحسن خمینی شد، اما در ادامه در سطحی عامتر نیز مورد بحث قرار گرفت. به بیان دقیقتر در حالی که دیدار فرماندهان و مسئولان ارشد نیروی هوایی ارتش با سیدحسن خمینی در غیاب رهبری، ابتدا موجب شد برخی نیروهای سیاسی نزدیک به یادگار بنیانگذار جمهوری اسلامی از احتمال جانشینی سیدحسن خمینی سخن بگویند، در ادامه این بحث با رویکردی عامتر دنبال شد و برخی از دیگر گزینههای جانشینی نیز موردتوجه فعالان دیگر طیفهای سیاسی قرار گرفت. فعالان و تحلیلگرانی که سعی داشتند با تمرکز بر صرف غیب رهبری در مراسم امسال، به بحث جانشینی پرداخته و بار دیگر از این سخن بگویند که در شرایط خاص حاکم بر کشور در این دوران حاضر، کدامیک از گزینههای احتمالی از شانش و اقبال بیشتری نسبتبه دیگران برخوردارند. بحثی که باعث شد بار دیگر نامهایی همچون علیرضا اعرافی، محسن اراکی، صادق لاریجانی و البته حسن روحانی در این رابطه مطرح شود. هرچند واقعیت آن است که صحبت در این رابطه در شرایط کنونی چندان موضوعیت ندارد.
حسن روحانی ؟! 
